Kiểm chứng ý kiến Ts Cao Sĩ Kiêm bằng kiến thức Phân tích tài chính doanh nghiệp căn bản

1. Ông Cao Sĩ Kiêm cho rằng “…nếu lãi bình quân của doanh nghiệp rơi vào khoảng khoảng 22-25% trong khi lãi suất cho vay từ 19-20% thì doanh nghiệp sẽ rất khó để trụ được”.

Đúng là nếu lãi suất vay NH cao thì không có lợi cho doanh nghiệp và nếu quá cao quá thì doanh nghiệp sẽ bị lỗ, nhưng ví dụ trên của ông Kiêm e là không chính xác.

Vì ông không nói rõ lãi bình quân của doanh nghiệp ở đây là tỷ suất lãi tính trên vốn sở hữu (Return on Equity- ROE) hay trên tài sản (Return on Assets-ROA), nên hãy xét cả hai tình huống:

- Con số 22- 25% mà ông Kiêm nói là ROE

ROE là tỷ lệ giữa lợi nhận ròng chia cho vốn sở hữu. Lợi nhuận ròng của doanh nghiệp đã loại trừ lãi vay NH. Cho nên ROE mà đạt 22-25% thì mặc nhiên đã loại trừ phần trả lãi 19-20% cho NH rồi, sao lại có chuyện “khó để trụ được”?

- Con số trên là ROA

Hãy xét ví dụ doanh nghiệp có cơ cấu nợ và vốn sở hữu sau:

Nợ: 60 tỷ đồng (60%)

Vốn sở hữu: 40 tỷ đồng (40%.)

Tổng nguồn vốn = Tổng tài sản: 100 tỷ đồng (100%)

Giả sử doanh nghiệp này đi vay với lãi suất 20% và tỷ suất lợi nhận lợi nhuận (ROA) đạt được là 22% (lấy con số lãi vay cao nhất và tỷ suất lợi nhuận thấp nhất).

Với ROA là 22% có nghĩa doanh nghiệp lãi 22 tỷ đồng (100 tỷ đồng X 22%)

Lãi suất vay NH 20% thì doanh nghiệp phải trả lãi 12 tỷ đồng (60 tỷ đồng X 20%)

Vậy, lợi nhuận ròng sẽ là 10 tỷ đồng (22 tỷ đồng – 12 tỷ đồng). Trong trường hợp này ROE sẽ là 25% (10 tỷ đồng/40 tỷ đồng). Muốn doanh nghiệp này bị lỗ thì lãi suất vay NH phải trên 36,67%. Lúc đó lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn là 22 tỷ còn lãi vay phải trả NH mới cao hơn 22 tỷ đồng (60 tỷ đồng X >36,67%).

Phân tích vừa rồi vẫn có ý nghĩa cho trường hợp nợ của doanh nghiệp biến thiên từ 0 cho tới gần 100%.

Tóm lại, cho dù con số ông Kiêm nói là ROE hay ROA thì ví dụ mà ông đưa ra vẫn không chính xác.

2. Ông Kiêm còn nói “Các nước, hệ số doanh nghiệp vay ngân hàng rất ít mà chủ yếu là vốn tự có, vay ngân hàng chỉ là vốn bổ sung. Doanh nghiệp Việt Nam thì vay là chủ yếu nên rời ngân hàng ra là gặp khó khăn. Do vậy, trong tình hình lãi suất cho vay cao thì phần lợi nhuận thu về chỉ đủ trả lãi ngân hàng nên nhiều doanh nghiệp chỉ hoạt động cầm chừng”

Trở lại ví dụ trên, giả sử doanh nghiệp vay NH tới 90% (giả sử đại diện cho doanh nghiệp VN) thì điều gì xảy ra?

Nợ: 90 tỷ đồng (90%)

Vốn sở hữu: 10 tỷ đồng (10%.)

Tổng nguồn vốn = Tổng tài sản: 100 tỷ đồng (100%)

Vẫn giả sử doanh nghiệp này đi vay với lãi suất 20% và tỷ suất lợi nhận lợi nhuận đạt được là 22%.

Với ROA là 22% có nghĩa doanh nghiệp lãi 22 tỷ đồng (100 tỷ đồng X 22%)

Lãi suất vay NH 20% thì doanh nghiệp phải trả lãi 18 tỷ đồng (90 tỷ đồng X 20%)

Vậy, lợi nhuận ròng sẽ là 4 tỷ đồng (22 tỷ đồng – 18 tỷ đồng). Trong trường hợp này ROE sẽ là 40% (4 tỷ đồng/10 tỷ đồng). Muốn doanh nghiệp này bị lỗ thì lãi suất vay NH phải trên 24,44%. Lúc đó lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn là 22 tỷ còn lãi vay phải trả NH mới cao hơn 22 tỷ đồng (90 tỷ đồng X >24,44%).

Như vậy, nếu doanh nghiệp có nợ càng nhiều thì với chênh lệch ROA và lãi suất vay NH như ông Kiêm nói sẽ cho ROE càng cao do yếu tố đòn bẩy (leverage) nhưng sẽ rủi ro trong hoạt động sẽ càng cao.

Tóm lại, doanh nghiệp vay nhiều hơn vốn sở hữu thì bất lợi trong kinh doanh, chẳng hạn như khi lãi suất vay tăng thì dễ bị rủi ro hoặc kinh doanh bị lỗ thì vì vốn sở hữu mỏng sẽ "khó để trụ được", chứ không phải bất lợi ở những chỗ như ông Kiêm đã phân tích.