(Đăng trên TBKTSG: http://www.thesaigontimes.vn/Home/diendan/bandocviet/48511/Phong-van-chuyen-gia.html)
Người viết không có chuyên môn làm báo, nhưng cảm thấy có nhiều bất ổn trong việc sử dụng ý kiến chuyên gia nên muốn nêu lên vài kiến nghị cho cả phóng viên lẫn các chuyên gia trả lời phỏng vấn.
1. Các phóng viên, bên cạnh việc thu thập thông tin những vấn đề nóng bỏng của đất nước, thường phỏng vấn chuyên gia để làm cho bài viết vừa có tính thời sự vừa có tính chuyên môn cao. Tuy nhiên, để sử dụng tốt ý kiến chuyên gia cần chú ý mấy vấn đề sau:
- Với sự phân công lao động xã hội chuyên sâu như hiện nay, các chuyên gia thường phải tập trung vào lĩnh vực hẹp của mình thì mới có thể tao được thế mạnh cạnh tranh so với các đồng nghiệp của họ, cho nên khó ai có thể nghiên cứu hoặc trãi nghiệm sâu nhiều lĩnh vực khác nhau. Vì thế, trước khi phỏng vấn ai, phóng viên nên tìm hiểu người mình định phỏng vấn, nếu là nhà khoa học thì chuyên nghiên cứu lĩnh lĩnh vực nào và có các công bố nghiên cứu ở đâu; còn nếu là người làm trong thực tế thì họ đã kinh qua những chức vụ và công việc cụ thể nào để phỏng vấn đúng sở trường của họ. Nếu chưa có điều kiện tìm hiểu như thế thì khi phỏng vấn, nên phỏng vấn họ chính những điều đó trước tiên. Người nào cho rằng lĩnh vực nào cũng có thể trả lời phỏng vấn được thì họ rất khó có thể cho ý kiến chính xác và sâu sắc.
Cường độ trả lời phỏng vấn cũng là một tín hiệu cho thấy chất lượng của các ý kiến. Trước mỗi vấn đề, cần có thời gian mới có thể nghiên cứu sâu và phân tích kỹ rồi mới đưa ra kết luận tin cậy được. Thế nên, các chuyên gia sản sinh ra các ý kiến đều đặn hàng ngày, ngay cả hàng tuần, thì khó là ý kiến có giá trị vì khoảng thới gian ngắn như vậy rất khó để họ có phát hiện mới trong lĩnh vực của mình.
- Nên kiểm tra chéo ý kiến phỏng vấn. Cùng một vấn đề có thể có nhiều cách lý giải nên nếu phóng viên lấy ý kiến chuyên gia này kiểm chứng ở chuyên gia khác thì sự xác nhận hoặc phản biện trái ngược đều có thể giúp làm vấn đề thêm rõ hơn. Điều này cũng có tác dụng giúp phóng viên phân biệt được ý kiến nào có giá trị, khi vấn đề phỏng vấn nằm ngoài kiến thức chuyên môn của mình.
- Sau khi phỏng vấn phóng viên nên theo dõi để đối chiếu với kết quả thực tế nhằm nhận biết tính chính xác của các ý kiến chuyên gia. Việc làm này giúp phóng viên nhận ra ai là người trả lới phỏng vấn tốt và ai chỉ nói bừa.
- Lắng nghe và tận dụng phản hồi của đọc giả. Thường khi thấy nội dung nội dung bài viết tâm đắc hoặc có gì không chính xác thì đọc giả sẽ phản hồi. Người đọc có lý của họ. Nên tận dụng những người này để nắm thêm vấn đề. Bản thân người viết đã đóng góp nhiều ý kiến cho nhiều tờ báo khác nhau nhưng rất ít tờ báo trả lời phản hồi và tiếp tục trao đổi. Chưa biết ý kiến đó là đúng hay sai, nhưng đó có thể là những gợi ý cho tác giả bài báo những khía cạnh chưa nghĩ đến khi viết.
2. Người được phỏng vấn nên có trách nhiệm với những phát biểu của mình. Cần coi cơ hội trả lời phỏng vấn là lúc đem kết quả nghiên cưu và kinh nghiệm của mình đóng góp cho xã hội rồi qua đó khẳng định mình thông qua những ý kiến đóng góp có giá trị. Tránh háo danh mà phát biểu lung tung cốt sao để có tên mình trên mặt báo. Nếu chủ đề không thuộc phạm vi hiểu biết hoặc ngoài lĩnh vực mình nghiên cứu thì nên mạnh dạn từ chối. Những ý kiến chủ quan, không có cơ sở khoa học hoặc thiếu trách nhiệm dẩn dần cũng sẽ bộc lộ. Kết quả, trước hết làm rối loạn thông tin trong xã hội sau là gây hại cho uy tín của bản thân.
Tóm lại, doanh nghiệp và người dân đang đối diện tình trạng ít thông tin để ra quyết định, các phóng viên và chuyên gia nên có nên có trách nhiệm và lương tâm để, nếu không cung cấp thêm được thông tin cho họ thì cũng đừng làm tệ hơn tình hình.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét